|
“QUÊ
CÒ” HAY QUÊ THƠ ?
Trần Mạnh Hảo
Nhà thơ Phan Duy Đồng đã có
thơ in báo từ ngót 50 năm trước. Ông làm thơ
cùng lứa với những người bạn Nghệ Tĩnh như
Thạch Qùy, Xuân Hoài …Từ 30 năm nay, Phan
Duy Đồng hầu như chuyển hẳn sang làm thơ cho
thiếu nhi. Nhà thơ Định Hải có lần đã viết
về thơ cho tuổi thơ của ông như sau : “ Phan
Duy Đồng có nhiều ý thơ, tứ thơ vừa lộng
lẫy, vừa quyết liệt pha màu trí tuệ…”. Qủa
thực, Phan Duy Đồng đã có nhiều đóng góp quý
báu cho nền thơ viết cho thiếu nhi trong mấy
chục năm qua.
Xuất bản tập thơ “ Quê Cò”
lần này, dù đã vào tuổi “thất thập cổ lai
hi”, nhưng Phan Duy Đồng vẫn nhìn đời bằng
đôi mắt trẻ thơ. Xin hãy đọc trọn bài thơ “
Hỏi ông” để thấy nhà thơ “lão ngoan đồng”
này vừa hóm hỉnh, vừa hồn nhiên mà vẫn sâu
sắc :
Mưa hóa cầu vồng
Cá gáy hóa rồng
Người già khi thác
Hóa gì hở ông ?
Nghe cháu hỏi vậy
Ông vui trong lòng
Bà hóa cá gáy
Ông hóa mưa giông…
Bài thơ giản dị, tự nhiên như
không, như chuyện bông đùa với đứa cháu mà
động tới lẽ sinh diệt không cùng, chạm tới
cõi sắc không trường cửu, chạm tới nỗi ngậm
ngùi kiếp sống. Bài thơ viết cho thiếu nhi
mà người lớn đọc mới thấm thía hết ý nghĩa
của ngôn từ, của nỗi niềm vô vi nơi tâm hồn
tác giả.
Chúng tôi xin chép thêm một
bài thơ khác của Phan Duy Đồng. Bài thơ :
Một đời chỉ thấy chạy
Ngựa không thấy mình đi
Người ta khen ngựa phi
Biết đâu ngựa vất vả…
Cuộc đời không yên ả
Ngựa sống trên vùng cao
Ngựa thương bao đồng bào
Cõng lúa, ngô qua núi
Từ sáng đến mờ tối
Ngựa chạy không kịp ăn
Cuộc đời ngựa quanh năm
Muốn đi nào có được…
Thương thay con ngựa, cả cuộc
đời không có dịp đi, chỉ biết phi, biết hộc
tốc chạy. Ngựa ấy, khác nào cuộc đời con
người lam lũ, luôn phải chạy đuổi theo số
phận, đuổi theo mưu sinh, đuổi theo nghèo
đói ?
Trong tập thơ “Quê cò” còn một số bài hay và
khá hay, ví như : “ Vịt ốm”, “Lợn đất”, “Hổ
và mèo”…
Cách đây hơn ba mươi năm, kẻ
viết bài này đã gặp nhà thơ Phan Duy Đồng
tại Yadunba ( Phú Bổn), khi ông làm hiệu
trưởng trường trung học tại đây. Gắn bó với
Tây Nguyên nhiều năm, ông lại trở về quê
hương Cẩm Mỹ, Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh…sống cạnh
hồ Kẻ Gỗ xanh ngát trời nước với rừng xanh,
đồng xanh, quê của thi ca và quê của cò
trắng bay rợp trong ca dao, trong thơ Phan
Duy Đồng, trong tình yêu thơ ca vô bờ bến
của người dân quê ông. Hiếm có người nào đam
mê văn học và đam mê sáng tác thơ ca như
Phan Duy Đồng.
Cách đây mấy năm, chúng tôi
có dịp về viếng mộ đai thi hào Nguyễn Du tại
Nghi Xuân, Hà Tĩnh, có ghé về hồ Kẻ Gỗ thăm
nhà thơ Phan Duy Đồng. Đúng là một trời cò
trắng lợp trên bầu trời xanh biếc Kẻ Gỗ;
không khí mát lành như thể nhà thơ viết cho
thiếu nhi này đang đi nghỉ mát chứ không
phải đang hưu trí tại quê hương. Trong lòng
tôi còn ngân lên những câu thơ hay của Phan
Duy Đồng trong tập thơ “Đom đóm vườn nhà”
ông tặng tôi, như tình cảm của những áng cò
trắng mang câu thơ hay đi mãi :
“Cây trầu leo lên cây cau
Muốn nói lời bà mùa tới
Trầu chưa kịp nói lời nào
Cau đã xòe hoa xởi lởi” ( TRẦU VÀ CAU)
…..
“Gió lào tung hô bụi đất
Nắng hè bóc vỏ mo cau”
….
Nắng uốn cong gọng vó
Trâu nằm nhai bóng râm tre” ( NẮNG HÈ)
“Cây bầu dè dặt leo giàn
Chiếc lá rùng mình quăn lại” ( MÙA HÈ)
….
Chúng tôi xin kết thúc bài giới thiệu tập
thơ “Quê cò” của Phan Duy Đồng bằng câu thơ
tuyệt hay của ông :
“Ếch nằm sâu đáy giếng
Mới thấy hết trời thu” ( MÙA THU ĐẾN)
Câu thơ tài hoa này của Phan
Duy Đồng đã cứu chú ếch hầu bị giết chết
bằng câu tục ngữ rất khinh khi : “ Ếch ngồi
đáy giếng”. Không, chính vì ngồi dưới đáy
giếng, nên ếch mới kéo hết, rót hết được sắc
trời xanh vào hun hút lòng giếng mà một mình
thưởng thức chiều sâu vô tận của trời thu.
Nhà thơ có dám bắt chước chú ếch, trú mình
trong đáy giếng sâu của tâm hồn dân tộc mà
đo đạc chiều cao, chiều sâu của đất trời,
của mùa thu văn học ?
Mùa trung thu 2010
T.M.H.
Nguồn:trannhuong.com
Các
tin liên quan
Có
một bến Tầm Dương trong thi ca
Lê Từ Hiển
Bài thơ dịch
Hoàng hạc lầu của Vũ Hoàng Chương
Nguyễn Huệ Chi
Trò chuyện về thơ mùa thu
Nhà thơ Vân Long
Evtushenko - Khởi đầu thi nghiệp bằng bài thơ dở
Thụy Anh
Trần Đăng
Khoa lảo đảo về miền thi ca
Lê Thiếu Nhơn
Tiếng Nghệ
của Nguyễn Bùi Vợi
Nguyễn Quang Tuyên
Những bài thơ cuối cùng của Nguyên Sa
Tuy
Hòa
Trương Nam
Hương chốc lát bỗng "Ra ngoài ngàn năm"
Lê
Thiếu Nhơn
Đi tìm ẩn ngữ thơ Hoàng Cầm
Đỗ Lai Thuý
Một
người xơ xác vì... thơ
Ngô Minh
Nhà thơ Trần
Nhuận Minh giữa miền dân gian mây trắng
Lê Thiếu Nhơn
Thiên Sơn, hành trình của những trang viết
Phương Lan
 |
